مىرسد او ( تنها ) زحمت‌كش است و ناتوان كسى است كه پيروى هواى نفس كند و آرزو با خدا داشته باشد ! شيخ انصارى گويد : او را به طلب نيابند ! اما طالب يابد و تاش نيابد طلب نكند ، و هرچه به طلب يافتنى باشد فرومايه است ، يافت حق براى بنده پيش از طلب است ! اما طلب او ! نخستين پايه است ، عارف ، طلب از يافتن يافت نه يافتن از طلب ، چنان كه بندهء فرمان بر و مطيع طاعت را از اخلاص يافت ، نه اخلاص از طاعت ، سبب را از معنى يافت نه معنى از سبب ! بارخدايا چون يافت تو پيش از طلب و طالب است پس بنده ازآن‌رو در طلب است كه بىقرارى بر او غالب است ، و طالب در طلب است درحالىكه مطلوب پيش از طلب حاصل است ، اينك تو را كارى است بس عجب ! عجب‌تر آنكه يافت نقد شد و طلب برنخاست ! حق ديده‌ور شد و پردهء عزّت بجا است ! درياى ملاحتى و موج حسنات * كانون مكرّماتى و ذات حيات اندر طلب تو عاشقان در حسرات * چون ذو القرنين و جستن آب حيات بعضى عارفان در معنى اين آيت گفته‌اند : راه بزرگان نارفته ، حال بزرگان خواهى ؟ با ديدهء مجاهدت راه نبرى ، كعبهء مواصلت خواهى ؟ محنت دوستان ناديده ، دولت دوستان بينى ؟ تو پندارى قلم عهد بر جان عاشقان آسان كشيدند ؟ يا رقم دوستى بر دل ايشان به رايگان زدند ؟ درحالىكه آنان بهر چشم زدن ، زخمى به جان و دل خورده‌اند و شربتى زهرآلود چشيده‌اند ، ليكن نه هركس سزاوار زخم است ، و نه هر جانى شايستهء غم خوردن او است ، رحمت خدا بر آن جوان‌مردان باد كه جان خويش را هدف تير بلاى او ساخته‌اند ، و بار غم او را بر دل خويش محمل شناخته‌اند و آنگاه در بلا و اندوه چنين ترنّم كنند : گر بود غم خوردنت شايستهء جان رهى * اين نصيب از دولت عشق تو بس باشد مرا آرى ، زخم هركس به‌اندازهء ايمان او ، و بار هركس به قدر توانائى او ، و هركس را قوّت تمام‌تر بار وى گران‌تر اين است سرّ بيش توانائى مردان بر زنان ! كه بار هميشه بر مردان است و كمال قوّت و شرف ، همت ايشان ! و بار به قدر قوت يا به قدر همت كشند ! [ آيات 40 - 36 ] تفسير لفظى 36 - وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ بِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبى وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ مُخْتالًا فَخُوراً . خدا را بپرستيد و هيچ‌چيز با وى شريك نگيريد و با پدر و مادر نيكوئى كنيد و همچنين با خويشاوندان و يتيمان و بىنوايان و با همسايهء خويشاوند و همسايهء بيگانه و رفيق هم‌سفر و با كسان راهگذر و مسافر و با بردگان خود به نيكوئى رفتار كنيد كه خداوند بندهء خودستا و نازكش را دوست ندارد ! 37 - الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَ يَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ يَكْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ عَذاباً مُهِيناً . كسانى كه به آنچه دارند بخل مىورزند و ديگران را هم به بخل وامىدارند و آنچه را كه خداوند از فضل و عنايت خود به آنها داده پنهان مىكنند ، سرانجام اينان همان است كه ما براى كافران عذاب دردناك آماده و مهيّا ساخته‌ايم . 38 - وَ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ مَنْ يَكُنِ